Dâng hương Thái sư Á vương Đào Cam Mộc làng Đào Xá

 

Thái sư Á vương Đào Cam Mộc, quê ở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa. Chính sử không chép năm sinh mà chỉ chép năm mất (1015) của ông tại vùng đất này. Cách ngày nay gần một nghìn năm, làng Đào Xá được Thái sư Á vương Đào Cam Mộc xây dựng lên. Lúc đầu làng đặt trên một khu  đất thuộc cánh đồng Đanh gọi là Đào Xá trại, có 38 người về theo ông lập nghiệp. Ông cấp tiền, bạc cho dân làm nhà, tậu ruộng để sinh sống. Vì khu đất cũ chật hẹp, làng chuyển xuống phía Nam cách nơi ở cũ khoảng 200m và có tên Đào Xá cho đến ngày nay.

Miếu Đào Xá nằm trên một  thửa đất rộng độc lập, thoáng mát, với tổng diện tích khoảng 8000 m2, miếu quay hướng Đông - Nam. Có thế thấy rằng, miếu Đào Xá được dân làng xưa đặt ở một vị trí có phong thủy rất tốt.

Miếu Đào Xá nổi bật về giá trị lịch sử: Với vị thế địa lý từ xa xưa, Đào Xá là vùng đất được định danh sớm, nhân dân chăm chỉ làm ăn với nghề nông. Không những thế, Đào Xá còn là một địa chỉ văn hóa gồm những di tích trong làng. Với diện tích rộng dân cư đông đúc nên người xưa đã xây dựng lên các di tích tôn giáo tín ngưỡng: Đình, chùa, miếu... những di tích này đã hội đủ những yếu tố tâm linh của những công trình kiến trúc truyền thống.

Miếu Đào Xá là công trình kiến trúc nghệ thuật còn bảo lưu được những giá trị đặc trưng của kiến trúc thời Nguyễn với kiểu thức, sắc thái riêng biệt gồm các bộ vì giá chiên, hạ kẻ xó cũng những hoa văn chạm khắc đặc sắc tại những bức cốn rường, những đầu dư, đầu đao cùng hệ thống di vật giúp chúng ta tìm hiểu kiến trúc dân gian Việt Nam. Có thể nói rằng, miếu Đào Xá là một trong những điểm hội tụ và tỏa sáng tâm linh của làng.

          Tại miếu hàng năm diễn ra các hoạt động tín ngưỡng lành mạnh, giao hiếu với một số làng trong vùng. Đây cũng là nơi nhân dân thể hiện lòng thành kính đối với các bậc tiên tổ đã  linh thiên che chở cho dân làng Đào Xá được yên ấm, no đủ, hạnh phúc. Đó cũng là cách mà các thế hệ đi trước giáo dục lòng nhân đức, truyền thống " Uống nước, nhớ nguồn" cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

      Miếu Đào Xá là di sản kiến trúc nghệ thuật có giá trị cộng đồng dân cư làng xã nói riêng và của vùng miền nói chung trong việc phát huy các giá trị văn hóa, góp phần không nhỏ trong việc xây dựng và phát triển nông thôn mới theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 05 (khóa VIII) và Kết luận Hội nghị Trung ương 10 (Khóa IX) về việc xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Căn cứ Quyết định số 286/QĐ-UBND ngày 14-1-2014 của UBND TP Hà Nội về việc xếp hạng di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật miếu Đào Xá. Ngày 8-9-2014, chính quyền và nhân dân thôn Đào Xá long trọng tổ chức lễ đón nhận bằng công nhận di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật miếu Đào Xá. Đây là một vinh dự cũng như  niềm tự hào của chính quyền và nhân dân nơi đây.

       Tiếp nối và phát huy truyền thống lịch sử của dân tộc, mảnh đất Hoàng Long nói chung và di tích miếu Đào Xá nói riêng từng là nơi chứng kiến, tiễn đưa nhiều người con ưu tú của quê hương lên đường chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Trong công cuộc đổi mới hôm nay với đức tính cần cù, thông minh  tài khéo léo của người dân Đào Xá sẽ xây dựng quê hương ngày một giàu đẹp. Cùng với đó trong nhiều năm trở lại đây, Đào Xá luôn là một trong những làng quê đi đầu trong phong trào giáo dục, khuyến học. Bằng chứng, hàng năm Đào Xá có tỷ lệ con em đỗ Đại học, Cao đẳng luôn đứng đầu trên địa bàn huyện.  

 Đào Trâm Anh TH