Nhớ về đồng chí Đào Duy Tùng, một tư duy chính trị tư tưởng sâu sắc*
 |
|
Đồng chí Đào Duy Tùng thăm tỉnh Yên Bái năm 1993. |
Tôi may mắn được cùng làm việc với đồng chí Đào Duy Tùng từ giữa nhiệm kỳ Đại hội Đảng lần thứ VI, cả nhiệm kỳ Đại hội VII, rồi hết nhiệm kỳ VIII Đại hội Đảng.
Tôi hiểu đồng chí Đào Duy Tùng là một nhà lãnh đạo có tính Đảng cao, tư duy chính trị sâu sắc, giàu kiến thức và kinh nghiệm trên lĩnh vực tư tưởng lý luận, đạo đức khiêm tốn, gần gũi cán bộ và nhân dân.
Tư duy chính trị sắc bén ở đồng chí Đào Duy Tùng thể hiện nổi bật thời kỳ đổi mới giá - lương - tiền sau giải phóng miền Nam và trong đổi mới cơ chế kinh tế xóa bỏ tập trung quan liêu, bao cấp, đi vào hạch toán kinh tế trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa từ Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986. Đồng chí có đóng góp lớn khi được bầu làm Ủy viên Bộ Chính trị rồi Thường trực Ban Bí thư, có đóng góp lớn trong Tiểu Ban soạn thảo Cương lĩnh trình Đại hội Đảng lần thứ VII năm 1991.
Hầu hết thời gian làm công tác Đảng, công tác tư tưởng, lý luận, đồng chí Đào Duy Tùng đã dành nhiều công sức lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể các hoạt động nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị, tổng kết đường lối chủ trương, quan điểm của Đảng.
Đồng chí Đào Duy Tùng giải thích công tác tư tưởng rất sâu rộng. Đồng chí nói: Công tác tư tưởng là một bộ phận cấu thành rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động cách mạng của Đảng. Công tác tư tưởng cùng với công tác tổ chức góp phần xây dựng Đảng thành đội tiên phong, bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Nó có nhiệm vụ giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, chủ trương đường lối của Đảng cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân nhằm nâng cao tính tự giác, chủ động, sáng tạo của họ trong việc thực hiện những nhiệm vụ chính trị cụ thể do Đảng đề ra; đồng thời nó cũng góp phần vào việc hình thành chủ trương, đường lối của Đảng - một nhiệm vụ không thể thiếu được của công tác tư tưởng. Công tác tư tưởng của Đảng góp phần quan trọng vào việc xây dựng những con người mới xã hội chủ nghĩa, vào việc hình thành thượng tầng kiến trúc mới về mặt hình thái ý thức. Đó là một quá trình giáo dục, bồi dưỡng lâu dài, công phu nhằm đem lại cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân những hiểu biết về quy luật phát triển xã hội, về thế giới quan khoa học, về đường lối của Đảng và Nhà nước, biến nó thành niềm tin, lý tưởng, thành nguyên tắc đạo đức cách mạng của xã hội, nâng cao tính tích cực của quần chúng trong cuộc đấu tranh xóa bỏ chế độ cũ, xây dựng chế độ mới. Muốn đạt được mục đích trên, phải tổ chức một cách chủ động, khoa học việc đưa tư tưởng xã hội chủ nghĩa vào ý thức con người, phải tiến hành công tác tư tưởng một cách kiên trì, khoa học và nghệ thuật trong các hoạt động lý luận, tuyên truyền cổ động.
Nói tầm quan trọng của tư tưởng, trước hết là nói vai trò của hệ tư tưởng, là hệ thống quan điểm của một giai cấp về triết học, chính trị và pháp quyền, văn học, nghệ thuật, đạo đức, tôn giáo, v.v... Những quan điểm ấy phản ánh những điều kiện kinh tế, quan hệ kinh tế nhất định dưới dạng học thuyết, lý luận, cương lĩnh, đường lối, chính sách, chiến lược, sách lược.
Tình cảm cách mạng là một nhân tố cơ bản của người cách mạng. Không có tình cảm cách mạng, không có lý tưởng và tinh thần hy sinh phấn đấu cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân thì cũng không có hành động cách mạng. Tình cảm cách mạng là một nhân tố cơ bản của người cách mạng. Không có tình cảm cách mạng thì không phải là người cộng sản. Tình cảm cách mạng là một động lực mạnh mẽ thúc đẩy quá trình cách mạng. Song, người cách mạng không thể xuất phát từ tình cảm để định ra chiến lược, sách lược cách mạng. Có tình cảm cách mạng chưa đủ, còn phải có lý luận cách mạng. V.I. Lênin nhấn mạnh: "Đương nhiên nếu không có tình cảm cách mạng trong quần chúng không có điều kiện thuận tiện cho tình cảm ấy phát triển thì không thể làm cho sách lược cách mạng biến thành hành động được... Người ta không thể chỉ dựa trên tình cảm cách mạng mà định ra sách lược cách mạng được. Khi định ra sách lược phải trầm tĩnh, phải hết sức khách quan, tính đến tất cả mọi lực lượng giai cấp ở trong một nước nhất định cũng như trong các nước chung quanh và trong tất cả các nước trên phạm vi toàn thế giới, và cả đến kinh nghiệm các phong trào cách mạng. Như vậy tình cảm cách mạng phải kết hợp với lý luận cách mạng và tri thức cách mạng.
Chủ nghĩa Mác - Lênin, hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, là sự thống nhất hữu cơ giữa lý trí và tình cảm, là sự tổng hợp toàn bộ những thành quả tốt đẹp của trí tuệ loài người, là sự biểu hiện tập trung những tình cảm trong sáng và cao cả của giai cấp công nhân, những ước mơ cao đẹp của những người lao động. Làm công tác tư tưởng là đem đến cho nhân dân tri thức cách mạng và tình cảm cách mạng. Tri thức cách mạng giúp cách mạng, giúp cho quần chúng hiểu rõ các quá trình xã hội và hành động phù hợp với quy luật phát triển của các quá trình và quan hệ xã hội. Tình cảm cách mạng là động lực thúc đẩy hành động của quần chúng nhằm biến đường lối, chủ trương của Đảng thành hiện thực cuộc sống xã hội và đất nước.
Không nên hiểu công tác tư tưởng chỉ là một lĩnh vực thuần túy tách rời các hoạt động tổ chức thực tiễn kinh tế, hành chính, luật pháp, v.v... mà phải tiến hành đồng thời và phối hợp chặt chẽ với các hoạt động đó. Hơn nữa trong từng thời điểm cụ thể, tùy đặc điểm tình hình, có thể lại phải điều chỉnh mức độ nặng nhẹ và cách phối hợp các biện pháp ấy để có sự ăn khớp, đồng bộ giữa các biện pháp nhằm đưa đường lối, chủ trương của Đảng đi vào cuộc sống đạt yêu cầu cao nhất của thực tiễn. Lại phải thấy nhiều khi thực tiễn cao hơn nhận thức tư tưởng, lý luận, tuyên truyền.
Đồng chí Đào Duy Tùng thường nhấn mạnh: Nguyên tắc tính Đảng trong công tác tư tưởng đòi hỏi chúng ta phải luôn đứng vững trên lập trường giai cấp công nhân, luôn luôn xuất phát từ thế giới quan Mác - Lênin và quan điểm của Đảng để giải thích cho quần chúng hiểu biết đúng đắn các sự kiện và hiện tượng đời sống xã hội. Tính Đảng vì vậy thống nhất với tính khoa học.
Tính chiến đấu chính là một biểu hiện của tính Đảng trong công tác tư tưởng. Tính chiến đấu đòi hỏi phải đấu tranh không khoan nhượng chống những tư tưởng thù địch với chủ nghĩa Mác - Lênin, đấu tranh không mệt mỏi để bảo vệ quan điểm của Đảng. Tính chiến đấu là một yêu cầu cơ bản trong công tác tư tưởng của Đảng, đồng thời là một thước đo quan trọng chất lượng công tác tư tưởng. Một người kém tính Đảng không thể được chọn vào hàng ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng. Tính Đảng còn phải gắn chặt với tính khoa học.Tính khoa học đòi hỏi nội dung công tác phải phản ánh đúng đắn thực tế khách quan, có quan điểm lịch sử cụ thể, quan điểm biện chứng trong khi đề cập, lý giải, phân tích các hiện tượng và quá trình đời sống xã hội.
Đặc điểm nổi bật ở đồng chí Đào Duy Tùng là có tính Đảng sâu sắc và tính chiến đấu nhạy bén. Chỉ cần nhớ lại những năm 1990 ở Liên Xô, khi Góocbachốp lên ngôi với "tư duy chính trị mới" xét lại chủ nghĩa Mác - Lênin và con đường xã hội chủ nghĩa, rắp tâm đưa Liên Xô chuyển sang chủ nghĩa tư bản. Lúc đó, Bộ Chính trị và đồng chí Tổng Bí thư Đỗ Mười cùng đồng chí Đào Duy Tùng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Bộ Chính trị - Ban Bí thư đã chỉ đạo chặt chẽ, trực tiếp chống lại những ảnh hưởng của cái được gọi là "tư duy chính trị mới" của Góocbachốp.
Tóm lại, qua nhiều năm làm việc cùng đồng chí Đào Duy Tùng tôi nhớ nhiều bài học quý ở Anh, nhất là bài học về tính Đảng, tính chiến đấu, về tư tưởng chính trị, tư tưởng sắc bén, vững vàng./.
|
GS.NGND Nguyễn Đức Bình |
-----------------
Chú thích:
* Bài viết trình bày tại buổi Toạ đàm khoa học "Đồng chí Đào Duy Tùng: Nhà Tư tưởng - Lý luận của Đảng ta", doBan Tuyên giáo Trung ương tổ chức ngày 15/5/2014, tại Hà Nội.